ATATÜRK

Hayatı

              Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mayis 1881 yilinda, Selanik'te Kocakasim Mahallesi, Islahhane Caddesi'ndeki üç katli pembe evde dogdu.
              Selanik yerlilerinden olan babasi Ali Riza Efendi, Söke'den Selanik'e gelmis Türkmenlerden "Kirmizi Hafiz" lakapli Ahmet Efendinin ogludur. Annesi Zübeyde Hanim ise 1871 yilinda Selanik yakinlarindaki Langaza kasabasina yerlesmis, Haci Sofi ailesinden Feyzullah Aga'nin kızıdır.
              Gümrük Muhafaza Teskilati'nda memurluk yaparken Zübeyde Hanimla evlenen Ali Riza Efendi, 1877 Osmanli-Rus Savasi'ndan önce de Selanik Asakir-i Milliye Taburunda da subaylik yapmistir. Daha sonralari kereste ticareti yapan babasi 1888 yilinda öldügünde Mus tafa yedi, kiz kardesi Makbule bir yasinda idi. Diger kardesleri Naciye, Ömer ve Fatma küçükken öldüler. Zübeyde Hanim oglunun basarilarini gördükten sonra, tedavi görmek için gittigi Izmir'de 14 Ocak 1923 günü 66 yasinda hayata gözlerini yummustur. Makbule Hanim (Atadan) ise 1956 yilina kadar yasamistir.

Babası Ali Riza Efendi (1841-1888)

               Ali Riza Efendi 1841 yilinda Selanik'te dogdu. Söke'den Selanik'e yerlesmis Türkmenlerden "Kirmizi Hafiz" lakapli Ahmet Efendinin ogludur. Ilkokulu Abdi Hafiz Mahalle Mektebinde okudu. Selanik'te Evkaf Idaresinde katiplik, sonrada Gümrük Muhafaza Teskilatinda memurluk yapti. Memurlugu sirasinda, Haci Sofi ailesinden Feyzullah Aga'nin kizi Zübeyde Hanimla evlendi.
              1876 yilinda da Selanik Asakir-i Milliye taburunda subay olarak görev alan Ali Riza Efendi, daha sonra da kereste ticareti yapmaya basladi. Zübeyde Hanim'dan bes çocugu oldu. Çocuklarindan Naciye, Ömer ve Fatma fazla yasamadi. Sadece Mustafa ve Makbule hayatlarina devam edebildi. Ali Riza Efendi, 1888 yilinda, tek oglu Mustafa Kemal ilkokulda okudugu sirada, rahatsizlandi ve öldü.

Annesi Zübeyde Hanim

              Zübeyde Hanim 1857 yilinda Selanik'te dogdu. Orta Anadolu'dan göç ederek, Selanik'in batisinda     Arnavutluk sinirina yerlestirilen yörüklerden, Haci Sofi ailesinden Feyzullah Aganin     kizidir. Selanik'te Gümrük Muhafaza Teskilatinda memur olan Ali Riza Efendi ile     evliliginden bes çocuk sahibi oldu. Fatma ve Ömer'i daha küçükken kaybetti. 1888     yilinda Mustafa ilkokuldayken kocasini da kaybeden Zübeyde Hanim, zaman zaman     çocuklari ile birlikte kardesi Hüseyin Aga'nin çiftligine giderdi. Bu sirada, Atatürk'ün     ifadesiyle; iyi kalpli bir insan olan Ragip Bey'le evlendi. Kizlarindan Naciye de çok yasamadi.               Balkan harbinden sonra, birçok Türk ailesi gibi, kizi Makbule ile birlikte Selanik'ten göç etti ve Istanbul'a gelerek Besiktas-Akaretler'de bir eve yerlesti. Milli Mücadele yillarinda Ankara'ya gelen Zübeyde Hanim, 1919'da ayrilmak zorunda kaldigi oglunu, yillar sonra Ankara'da Devlet Baskani olarak gördü. 14 Ocak 1923'te tedavi amaciyla gittigi Izmir'de 66 yasinda vefat etti

Kız Kardeşi Makbule ATADAN (1887-1956)

               Mustafa Kemal Atatürk'ün kiz kardesi olan Makbule Atadan, 1887 yilinda Selanik'te dogdu. Balkan Savaslarindan     sonra,annesi Zübeyde Hanim'la birlikte Selanik'ten ayrilarak Istanbul'a yerlesti. Cumhuriyet'in ilanindan     sonra agabeyinin istegi üzerine, annesiyle birlikte Ankara'ya geldi. Bir süre Atatürk'ün yaninda kalan     Makbule Atadan, daha sonra Çankaya Köskü arazisi içinde kendisi için yaptirilan Çamli Köske yerlesti.
              1930'da Atatürk'ün istegiyle Fethi Okyar'in kurdugu Serbest Cumhuriyet Firkasina giren Makbule     Hanim birkaç ay sonra parti kapatilinca siyasetten çekildi ve 1935'de milletvekili Mecdi Boysan ile evlendi.     Makbule Atadan'in agabeyi Atatürk ile ilgili anilari "Büyük Kardesim Atatürk (1952)" ve "Agabeyim Mustafa     Kemal (1952)"     adlariyla yayimlandi. 1956 yilinda 69 yasinda öldü.

OKUL YILLARI

              Mustafa, ögrenim çagina gelince Hafiz Mehmet Efendi'nin mahalle mektebine basladi.     Sonra babasinin istegiyle, yeni bir yöntemle ögretim yapmak üzere Selanik'te açilan, Semsi     Efendi Mektebi'ne geçti. Bu sirada babasini kaybetti. Bir süre Rapla çiftliginde dayisinin     yaninda kaldiktan sonra, annesi Mustafa'nin egitim hayatina devam etmesini istedigi için,     Selanik Mülkiye Idadisi'ne (ortaokul) kaydoldu. Mustafa'nin bu okulda hocasiyla arasinda bir     tartisma geçince, zaten orada okumasini istemeyen büyükannesi onu derhal okuldan aldi.     Askeri Rüstiye elbisesi giyen komsusunun ogluna özenen Mustafa, asker olmasini     istemeyen annesinin karsi çikmalarina ragmen, gizlice, Selanik Askeri Rüstiyesi'nin sinavina girdi. Sinavi kazandigi haberini alan Mustafa annesine karsi bir oldu bitti yapip, bu okula kaydini yaptirdi. (1893). Bu okulda, Matematik hocasi ona Kemal adini verdi.
              Selanik Askeri Rüstiyesini basariyla bitiren Mustafa Kemal, Manastir Askeri Idadisi'ne (lise) girdi. Burada Fransizca'dan geri kalinca, ilk tatilde Selanik'e gitti ve iki üç ay gizlice Fransiz Firerler Okulu'nun özel sinifina devam ederek, Fransizcasini gelistirdi. Ertesi yil Manastir Askeri Idadisi'nde, buraya yeni gelen Sair Ömer Naci ile tanisti ve edebiyatla da ilgilenmeye basladi.
Manastir Askeri Idadisi'ni basariyla bitiren Mustafa Kemal, Istanbul'a giderek Harp Okulu'nun piyade bölümüne girdi. (13 Mart 1899). Harp Okulu'nun ilk sinifinda az çalisan Mustafa Kemal, diger iki yilda var gücüyle derslerine sarildi. 1902'de bu okulu tegmen rütbesiyle bitirdi ve ögrenimine Harp Akademisi'nde devam etti. 1903 yilinda Üstegmen oldu. 11 Ocak 1905 tarihinde de Harp Akademisi'nden mezun olan Kurmay Yüzbasi Mustafa Kemal, staj yapmasi için Sam'daki 30. Süvari Alayi'na gönderildi.

YAKINLARI

Latife Usakligil,
Sabiha Gökçen,
Ülkü Dogançay,
Afet Inan,
Nebile,
Rukiye Erkin,
Abdurrahim Tunçok.

ÖLÜMÜ

Atatürk ülke içerisinde sik sik seyahat etmistir. Gemlik ve Bursa gezileri esnasinda soguk almisti. Tedavi olmak ve dinlenmek üzere Istanbul'a geri döndü. Ama, ne yazik ki çok ciddi bir sekilde hastalanmisti. 10 Kasim 1938 tarihinde saat 9.05'te yakalandigi siroz hastaligindan kurtulamayarak Istanbul'da Dolmabahçe Sarayi'nda hayata gözlerini yumdu ama insanlarinin gözünde ölümsüzlük kazandi ve onlarin kalplerinde yerini aldi. Cenazesi 21 Kasim 1938 günü törenle geçici olarak Ankara Etnografya Müzesi'nde topraga verildi. Anitkabir yapildiktan sonra nâsi görkemli bir törenle 10 Kasim 1953 günü ebedî istirahatgâhina defnedildi.